Odpowietrzanie hamulców hydraulicznych w hulajnodze — czy da się samemu

[kukirin.info]

Szukając po polsku informacji o odpowietrzaniu hamulców hulajnogi, trafia się niemal wyłącznie na poradniki rowerowe. Są przydatne, bo hulajnogi korzystają z tych samych typów zacisków i tarcz, ale pomijają to, co w hulajnodze wygląda inaczej: silnik w kole, ciężki pojazd i zwykle brak tabeli momentów od producenta. Zebraliśmy w jednym miejscu, co da się powiedzieć rzetelnie, z podanym źródłem przy każdej wartości.

Kiedy w ogóle trzeba odpowietrzać​

Hamulec hydrauliczny działa inaczej niż linkowy. Siła z dźwigni idzie przez zamknięty układ z płynem, który dociska tłoczki w zacisku. Producent KuKirin w swoim porównaniu hamulców (kukirin-scooter.com) opisuje to tak:

• hamulec hydrauliczny reguluje się sam, bo nie ma linki, która się rozciąga,
• potrzebuje za to odpowietrzenia, gdy do układu dostanie się powietrze, a producent wprost zaznacza, że często kończy się to wizytą w serwisie.

W tym samym materiale nie ma ani jednej liczby: brak zmierzonej siły hamowania i brak interwałów serwisowych. Hasło „hydraulika hamuje o X procent mocniej” nie ma więc pokrycia w danych, różnica jest opisana wyłącznie jakościowo.

Najpierw wyklucz to, co tylko udaje problem z powietrzem​

Zanim ktoś odkręci śrubę odpowietrzającą, warto sprawdzić dwie rzeczy, które naprawia się bez otwierania układu.

1. Zapieczone tłoczki. SRAM opisuje procedurę nazywaną „piston massage”:

1. zdejmij koło i wyjmij klocki z zacisku,
2. włóż przekładkę (pad spacer) pasującą do zacisku,
3. delikatnie ściskaj dźwignię kilka razy, aż tłoczki dotkną przekładki; jeden tłoczek zawsze rusza szybciej i to jest normalne,
4. wyjmij przekładkę i wciśnij tłoczki z powrotem plastikową łyżką do opon,
5. powtarzaj, aż tłoczki będą chodzić płynnie i równo,
6. zamontuj klocki i koło, poluzuj śruby zacisku, kilka razy ściśnij dźwignię, wycentruj zacisk i dokręć śruby.

W hulajnodze z silnikiem w kole zdjęcie koła oznacza pracę przy przewodzie silnika. Opisaliśmy to osobno: demontaż koła napędowego bez uszkodzenia przewodu.

2. Krzywa tarcza. Wg tabeli usterek w naszym materiale cykliczne tarcie lub pisk raz na obrót koła i pulsowanie na dźwigni wskazują na bicie tarczy, a nie na powietrze w układzie. Bicie mierzy się czujnikiem zegarowym w co najmniej 8 punktach na obwodzie (wg vehicleservicepros.com i brakeandfrontend.com). Tolerancja podawana w tych źródłach dotyczy samochodów; wartości dla tarcz hulajnogowych nie znaleźliśmy.

Czy da się samemu — co trzeba mieć​

Da się, jeśli ma się właściwe narzędzia i dostęp do danych konkretnego zacisku. Lista na podstawie materiałów SRAM (Disc Brake Troubleshooting, Brake Welcome Guide):

• klucz dynamometryczny, bo bez niego nie utrzymasz wartości podanych niżej,
• przekładki do zacisku; SRAM podaje numery katalogowe: Level — 11.5018.062.000, Code / DB 4/6/8 / Motive — 11.5018.062.002,
• alkohol izopropylowy i czysta szmatka,
• okulary ochronne i rękawice nitrylowe; SRAM wymienia je przy pracy z płynem DOT,
• plastikowe łyżki do opon zamiast śrubokręta.

Rodzaj płynu w układzie i sama procedura napełniania to rzeczy, które trzeba wziąć z instrukcji konkretnego modelu. Oficjalne instrukcje zbieramy tutaj: baza instrukcji obsługi KuKirin (PDF).

Momenty dokręcania — dane producentów osprzętu rowerowego​

KuKirin, podobnie jak większość producentów hulajnóg, nie publikuje tabeli momentów. Poniższe wartości pochodzą z dokumentacji Shimano i SRAM. To punkt odniesienia dla tych zacisków, a nie oficjalna specyfikacja KuKirin.

Element	Moment	Narzędzie	Źródło
Śruba odpowietrzająca (Shimano)	4–6 Nm	imbus 3 mm	Shimano DM-TORQUE-01
Nakrętka flare przewodu (Shimano)	5–6 Nm lub 5–7 Nm, zależnie od serii zacisku	klucz 8 mm	Shimano DM-TORQUE-01
Nakrętka kompresyjna przewodu (SRAM)	8 Nm	klucz dynamometryczny	SRAM Disc Brake Troubleshooting
Śruby mocujące zacisk (Shimano)	6–8 Nm	imbus 4 mm	Shimano DM-TORQUE-01

SRAM przy skracaniu przewodu pisze wprost:

be sure to use a torque wrench to bring the compression nut to 8 Nm torque

Tłumaczenie: „użyj klucza dynamometrycznego i dokręć nakrętkę kompresyjną momentem 8 Nm”. Źródło: SRAM — Disc Brake Troubleshooting.

Seria Shimano ma znaczenie: w tabeli DM-TORQUE-01 dla BR-R9270/R8170/R7170 podano 5–6 Nm, a dla BR-R9170/R8070/R7070 5–7 Nm. Tabela Shimano DM-TORQUE-01 (PDF).

Najczęstsza pułapka: płyn na klockach​

Przy odpowietrzaniu łatwo zabrudzić tarczę albo klocki. Materiały rowerowe są tu zgodne: klocek niszczy nawet minimalna ilość oleju, łącznie z tłuszczem ze skóry. SRAM opisuje, co wtedy robić:

If previously quiet brakes start making a noise, clean the rotors with isopropyl alcohol. If the noise is more persistent and remains long term, the pads may be contaminated, or improper bed-in left inconsistent layers of pad material on the rotor surface. The solution is the same in either case: Replace the pads and rotors and carefully follow the bed-in process before riding again.

Tłumaczenie: „Jeśli wcześniej ciche hamulce zaczynają hałasować, umyj tarcze alkoholem izopropylowym. Jeśli hałas jest uporczywy i utrzymuje się długo, klocki mogą być skażone albo złe docieranie zostawiło nierówną warstwę materiału ciernego na tarczy. Rozwiązanie jest w obu przypadkach takie samo: wymienić klocki i tarcze i starannie przeprowadzić docieranie przed dalszą jazdą.”

Po wymianie klocków trzeba je dotrzeć. Procedura SRAM to łącznie 30 hamowań: około 20 mocnych z umiarkowanej prędkości do prędkości marszu, potem około 10 bardzo mocnych z wyższej prędkości, bez blokowania kół, a następnie ostudzenie hamulców. SRAM ostrzega:

Every time you install new brake pads and rotors, bed-in must be repeated. Skipping bed-in will reduce your system's power and increase the chance of brake noise.

Tłumaczenie: „Za każdym razem, gdy montujesz nowe klocki i tarcze, docieranie trzeba powtórzyć. Pominięcie docierania obniży moc układu i zwiększy ryzyko hałasu.” Źródło: SRAM — Brake Welcome Guide.

Więcej o klockach i piskach: wymiana klocków i rozpoznawanie zużycia, piszczące hamulce — 5 przyczyn, hamulce tarczowe — kompendium. Właściciele G2 Master mają osobny wątek o układzie hamulcowym: G2 Master — znane problemy.

Podsumowanie​

• Odpowietrzenie jest potrzebne, gdy do układu dostanie się powietrze. Wg producenta często kończy się to wizytą w serwisie.
• Zanim zaczniesz, wyklucz zapieczone tłoczki i krzywą tarczę.
• Momenty Shimano i SRAM to punkt odniesienia, nie specyfikacja KuKirin. Pierwszeństwo ma instrukcja modelu.
• Płyn na klockach oznacza mycie tarczy, a jeśli hałas nie ustępuje, wymianę klocków i ponowne docieranie.

Tego, czego nie znaleźliśmy w źródłach: oficjalnej procedury odpowietrzania od KuKirin i interwału wymiany płynu dla hulajnóg.

Odpowietrzaliście już sami hamulce w swoim KuKirinie? Jaki płyn był w układzie, z jakiego zestawu korzystaliście i po jakim przebiegu pojawiła się potrzeba odpowietrzenia?